{"id":5321,"date":"2020-01-08T10:30:03","date_gmt":"2020-01-08T10:30:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.baduder.org\/tr\/?p=5321"},"modified":"2021-05-05T15:31:15","modified_gmt":"2021-05-05T15:31:15","slug":"illegal-odemeler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.baduder.org\/tr\/illegal-odemeler.html","title":{"rendered":"\u0130llegal \u00d6demeler"},"content":{"rendered":"\n

Ticari i\u015fletmelerde illegal faaliyetler dolay\u0131s\u0131 ile katlan\u0131lan giderler
Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Arif AYLU\u00c7TARHAN \u2013 Ba\u011f\u0131ms\u0131z Denet\u00e7i\/E. Vergi M\u00fcfetti\u015fi \/YMM\/ MBA<\/strong><\/p>\n\n\n\n


Okuyucuya ilgin\u00e7 gelecek nokta \u015fudur: ticari i\u015fletmeler taraf\u0131ndan illegal faaliyetler dolay\u0131s\u0131 ile katlan\u0131lan giderlerin indirimine vergi yasalar\u0131nda engel bir d\u00fczenleme yoktur. En az\u0131ndan yasa metni d\u00fczeyinde bir d\u00fczenleme yoktur. Hatta z\u0131mnen bu t\u00fcr giderin indirimini kabul eden bir d\u00fczenleme mevcuttur. <\/p>\n\n\n\n

\u00d6nce konuya a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmek amac\u0131 ile i\u015fletme faaliyeti ile ilgili ancak illegal bir gider \u00f6rne\u011fi verelim. Bulgaristan\u2019a mal ihracat\u0131 yapan i\u015fletme sahibi s\u0131n\u0131rda ge\u00e7i\u015f i\u00e7in yasad\u0131\u015f\u0131 bir \u00f6deme yapmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00f6deme gider olarak dikkate al\u0131nabilecek midir?
Gelir ve kurumlar vergisi yasa metinleri dikkatle de\u011ferlendirildi\u011finde bunu engelleyen bir yasa h\u00fckm\u00fc ile kar\u015f\u0131la\u015fmazs\u0131n\u0131z. Ancak Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan Kurumlar Vergisi Uygulama Tebli\u011fi’nde vergi idaresi kanunen yasaklanm\u0131\u015f fiiller nedeni ile katlan\u0131lan giderlerin indirilmesine izin vermemektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6ncelikle Maliye idaresi illegal giderlerin indirimine neden izin vermemektedir ve bunu hangi yasa h\u00fckm\u00fcne dayand\u0131rmaktad\u0131r? E\u011fer bir yasa h\u00fckm\u00fcne dayand\u0131rm\u0131\u015fsa yasa h\u00fckm\u00fc bu \u015fekilde yorumlanabilir mi?
Uygulama tebli\u011finde kanunen yasaklanm\u0131\u015f fiiller nedeniyle katlan\u0131lan giderlerin, ticari kazanc\u0131n elde edilmesi ve idame (devam) ettirilmesi ile ilgili gider niteli\u011finde olmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131 ile bu giderlerin kurum kazanc\u0131ndan indirilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu a\u00e7\u0131klaman\u0131n ard\u0131ndan r\u00fc\u015fvetin Ceza Kanunu’nda su\u00e7 olarak tan\u0131mlanmas\u0131ndan dolay\u0131 r\u00fc\u015fvet ve ilgili her t\u00fcrl\u00fc giderin kazanc\u0131n tespitinde gider olarak dikkate al\u0131nmayaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n

Dikkat edilirse r\u00fc\u015fvet almak ve vermek su\u00e7 oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil r\u00fc\u015fvet fiili kanunen yasaklanm\u0131\u015f hatta kanunda su\u00e7 olarak tan\u0131mlanmas\u0131ndan dolay\u0131 bu fiil dolay\u0131s\u0131 ile katlan\u0131lan giderlerin indirimine icazet verilmemektedir.
Yap\u0131lan a\u00e7\u0131klama Gelir Vergisi Kanunu’nun (GVK) giderlerle ilgili ve konuya ili\u015fkin genel ilke olarak kabul edilen kanun d\u00fczenlemesine dayanmaktad\u0131r(1). Bu d\u00fczenlemeye g\u00f6re (GVK 40\/1) ticari kazanc\u0131n elde edilmesi ve elde etmenin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131na (idame) ili\u015fkin giderler kazanc\u0131n tespitinde gider olarak indirilebilmektedir. Verilen \u00f6rne\u011fe geri d\u00f6necek olursak yasad\u0131\u015f\u0131 ya da ahlaka ayk\u0131r\u0131 olsa dahi s\u0131n\u0131rda mal ihracat\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan \u00f6demeler elde edilecek kazan\u00e7 ile ilgili midir? Evet ilgilidir. Peki, kanun ile bu giderin indirilmesine izin verilmeli midir? Hay\u0131r.
<\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi size daha ilgin\u00e7 ve kanun h\u00fckm\u00fc ile bu t\u00fcr bir giderin indirilmesine izin verilen bir d\u00fczenlemeden bahsedelim. Bahsi ge\u00e7en kanun d\u00fczenlemesinin (GVK 40\/1) parantez i\u00e7i h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re: ihracat d\u00e2hil yurtd\u0131\u015f\u0131nda in\u015faat, onar\u0131m gibi faaliyetlerle i\u015ftigal eden m\u00fckellefler belgelendiremedi\u011fi giderlere kar\u015f\u0131l\u0131k olarak bu faaliyetlerine ili\u015fkin h\u00e2s\u0131latlar\u0131n\u0131n binde 5\u2019ine kadar ayr\u0131ca g\u00f6t\u00fcr\u00fc gider dikkate alabilirler. Uygulamada bu belgelendirilmeyen giderlerin yap\u0131lan illegal \u00f6demeler ile ilgili oldu\u011fu uygulamac\u0131lar taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmektedir. Tabi yasa metni ve ilgili idari d\u00fczenlemelerde bu \u015fekilde bir a\u00e7\u0131klamaya yer verilmeyecektir.<\/p>\n\n\n\n

\u015eimdi konuyu ba\u015fka bir \u00f6rnekle daha a\u00e7\u0131k \u015fekilde ifade edelim. Y\u00fck ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapan bir ticari i\u015fletme sahibinin faaliyetinde kulland\u0131\u011f\u0131 nakliye ta\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n bir tanesi \u00e7al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7alan \u015fah\u0131slar bir bedel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda arac\u0131 iade edeceklerini bildirmi\u015flerdir. \u0130\u015fletmeci faaliyetinin devam\u0131 i\u00e7in bu paray\u0131 \u00f6demek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Hatta ortada bir m\u00fccbir neden (zorlay\u0131c\u0131 neden) oldu\u011fu dahi ifade edilebilir(2). Bu durumda yap\u0131lan \u00f6deme gider olarak dikkate al\u0131nmal\u0131 m\u0131d\u0131r? Tebli\u011f a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re dikkate al\u0131nmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Konuya ili\u015fkin g\u00fcncel olarak uygulamada kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir \u00f6rnekte \u015fu \u015fekildedir. M\u00fckellefin t\u00fcm finansal bilgileri bilgisayar (hacker) korsanlar\u0131 taraf\u0131ndan bilgisayar\u0131na g\u00f6nderilen bir vir\u00fcs vas\u0131tas\u0131yla \u00e7al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Nakil vas\u0131tas\u0131 \u00f6rne\u011findeki gibi korsanlar finansal bilgilerin iadesi i\u00e7in fidye istemi\u015flerdir. Fidye dolay\u0131s\u0131 ile katlan\u0131lan giderin do\u011frudan kazanc\u0131n elde edilmesi ile ilgili olmad\u0131\u011f\u0131 iddia edilebilecektir. Ancak uygulamada ger\u00e7ekle\u015fen olay\u0131n \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re bu bilgiler \u00e7ok hayati olabilmektedir. Yine Tebli\u011f a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re bu giderler dikkate al\u0131namayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Vergi Usul Kanunu (VUK) uygulamas\u0131nda ispat ile ilgili h\u00fck\u00fcm olarak genel ilke vergiyi do\u011furan olay ve bu olaya ili\u015fkin i\u015flemlerin ger\u00e7ek mahiyetinin esas oldu\u011fudur (VUK madde 3). Bu h\u00fck\u00fcm dikkate ald\u0131\u011f\u0131nda katlan\u0131lan giderlere ili\u015fkin muamelenin ger\u00e7ek mahiyeti esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131lan giderin kazanc\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin oldu\u011fu yorumu yap\u0131labilecektir. Di\u011fer taraftan bu \u015fekilde giderlerini indiremeyen m\u00fckelleflerin sahte belge gibi yollara tevess\u00fcl ederek \u00f6deyecekleri vergileri azaltma \u00e7abas\u0131na giri\u015febilecekleri ifade edilebilir.<\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131 ile ger\u00e7ek bir giderin kabul edilmemesi m\u00fckellefleri ba\u015fka su\u00e7 fiillerinin i\u015flenmesine y\u00f6nlendirebilecektir. Ancak bu \u015fekilde bir yorumun yarg\u0131 organ\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131labilece\u011fini tahmin etti\u011fimizi ifade edelim.
Peki, konuya di\u011fer taraf\u0131yla bakal\u0131m. Yasa d\u0131\u015f\u0131 gelir elde edildi\u011fi zaman \u00f6rne\u011fin uyu\u015fturucu ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 dolay\u0131s\u0131 ile gelir elde edildi\u011fi zaman su\u00e7tan elde edilen gelir dolay\u0131s\u0131 ile vergi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc do\u011facak m\u0131d\u0131r? Evet. Kanuni dayana\u011f\u0131 var m\u0131d\u0131r?<\/p>\n\n\n\n

Evet. Vergi Usul Kanunu\u2019nun 9. maddesine g\u00f6re: vergiyi do\u011furan olay\u0131n kanunlarla yasak edilmi\u015f olmas\u0131 m\u00fckellefiyeti ve vergi sorumlulu\u011funu kald\u0131rmaz. Dolay\u0131s\u0131 ile bu t\u00fcr faaliyetlerden dolay\u0131 vergi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc do\u011facakt\u0131r.
O zaman gelir elde edildi\u011fi zaman vergilendirme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc do\u011farken zorunda kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131 durumlarda dahi yap\u0131lan illegal harcamalara neden cevaz verilmemektedir?<\/p>\n\n\n\n

K\u0131sa bir cevap:
<\/strong> Hukuk devleti su\u00e7un me\u015fruiyetine zemin haz\u0131rlayamaz. Ancak vergi d\u00fczenlemelerinin di\u011fer hukuki d\u00fczenlemelerden en az\u0131ndan yorum d\u00fczeyinde ayr\u0131lmas\u0131nda fayda vard\u0131r. Konunun ba\u015fka \u00fclkelerde de \u00f6rne\u011fin Amerika\u2019da teorik ve pratik d\u00fczeyde tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmek isteriz. Dipnotta belirtilen \u00e7al\u0131\u015fmada bu nitelikteki illegal \u00f6demelerin Amerikan Gelir \u0130daresi (IRS) taraf\u0131ndan gider olarak kabul edilmemesi ele\u015ftirel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla de\u011ferlendirilmektedir. (3)<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

(1) Di\u011fer bir genel ilke giderlerin belgelendirilmesidir.
\n(2) Vergi Usul Kanunu \u00e7er\u00e7evesinde m\u00fccbir nedenin d\u00fczenleme amac\u0131 s\u00fcrelere ili\u015fkindir.
\n(3)Konuya ili\u015fkin bir \u00e7al\u0131\u015fmaya \u015fu web adresinden ula\u015f\u0131labilir. (https:\/\/repository.law.umich.edu\/cgi\/viewcontent.cgi?article=2726&context=articles)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ticari i\u015fletmelerde illegal faaliyetler dolay\u0131s\u0131 ile katlan\u0131lan giderler Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Arif AYLU\u00c7TARHAN \u2013 Ba\u011f\u0131ms\u0131z Denet\u00e7i\/E. Vergi M\u00fcfetti\u015fi \/YMM\/ MBA Okuyucuya ilgin\u00e7 gelecek nokta \u015fudur: ticari i\u015fletmeler taraf\u0131ndan illegal faaliyetler dolay\u0131s\u0131 ile katlan\u0131lan giderlerin indirimine vergi yasalar\u0131nda engel bir d\u00fczenleme yoktur. En az\u0131ndan yasa metni d\u00fczeyinde bir d\u00fczenleme yoktur. Hatta z\u0131mnen bu t\u00fcr giderin indirimini […]<\/p>\n","protected":false},"author":24,"featured_media":5322,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_joinchat":[]},"categories":[400,1,25],"tags":[],"views":1827,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.baduder.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5321"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.baduder.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.baduder.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.baduder.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/24"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.baduder.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5321"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.baduder.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5321\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5323,"href":"https:\/\/www.baduder.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5321\/revisions\/5323"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.baduder.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5322"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.baduder.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.baduder.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5321"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.baduder.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}